Có một thực tế, HS Việt Nam học lý thuyết rất giỏi, nhưng khi ra trường không phải ai cũng làm việc tốt và xuất sắc. Nguyên nhân là do HS ít được thực hành. Những năm gần đậy, trang thiết bị được mua sắm nhiều hơn, số tiết thực hành đã được tăng lên nhưng vẫn quá ít so với phần lý thuyết..., hiệu quả mang lại chưa cao do khung chương trình mới chỉ nêu ra được  nội dung dạy học, còn cách thức cụ thể thì còn chung chung. Đặc biệt, việc dạy thực hành phụ thuộc phần lớn vào đội ngũ GV, Chính vì vậy việc cần thiết nên có một cái nhìn chung để tổ chức 1 tiết dạy thực hành.

Mặc dù số giờ quy định cho thực hành trong chương trình Động vật học ít hơn số giờ nghiên cứu lí thuyết nhưng có vai trò quan trọng vì nó phản ánh phương pháp nghiên cứu của bộ môn.

Căn cứ vào nội dung và tính chất của các hoạt động thực hành, có thể chia thành loại bài thực hành quan sát và thực hành củng cố.

* Loại bài thực hành quan sát là loại bài thực hành giúp học sinh phát hiện kiến thức mới, được tiến hành đối với các nội dung mà học sinh chưa biết. Loại bài này thường được thực hiện trong các giờ lên lớp bài lí thuyết kiểu thực hành mà hiện nay được chuyển thành các tiết thực hành những nội dung kiến thức về đặc điểm hình thái, cấu tạo ngoài. Thí dụ: Tìm hiểu về đặc điểm cấu tạo ngoài của tôm đồng, đặc điểm hình thái và cấu tạo ngoài của cá,…

Trong thực hành quan sát, GV đóng vai trò hướng dẫn từng bước các thao tác thực hành, hướng dẫn đến đâu học sinh làm theo đến đó và thực hiện theo từng nội dung riêng biệt, sau mỗi nội dung, hướng dẫn học sinh rút ra kết luận khoa học. Loại bài này có ưu điểm rèn luyện cho học sinh lối tư duy khoa học, đi từ thực nghiệm khái quát rút ra kết luận khoa học.

* Loại bài thực hành củng cố, minh hoạ là loại bài thực hành được thực hiện khi học sinh đã có vốn kiến thức lí thuyết nhằm giúp học sinh củng cố và kiểm chứng những kiến thức đã học. Loại bài này có tác dụng giúp học sinh khắc sâu kiến thức, có lòng tin vào những điều đã học. Nhưng hạn chế là ở chỗ không kích thích được tính ham muốn tìm tòi của học sinh, do đó hạn chế việc phát huy tính chủ động, sáng tạo trong tiếp thu tri thức của học sinh.

* Cách tổ chức dạy học  bài thực hành:

Bước 1. Chuẩn bị- là bước quyết định sự thành công của bài giảng.

Chuẩn bị của học sinh: Mẫu vật,  phương tiện thực hành, một số nội dung như quan sát hình thái, nghiên cứu một số hoạt động sinh lí.

Chuẩn bị của giáo viên: - Giáo án xác định rõ mục tiêu, các nội dung cần tiến hành trong giờ thực hành, cách hướng dẫn các thao tác thực hành khi thiết kế giáo án; Vật mẫu, dụng cụ thực hành đủ cho học sinh làm việc, dự kiến chia nhóm HS.- Bài tập báo cáo thực hành 

Học sinh theo dõi giáo viên hướng dẫn thí nghiệm

 Bước 2: Tiến hành giờ thực hành theo quy trình sau:

 - Ổn định tổ chức lớp: Bố trí chỗ ngồi, phân phát dụng cụ và vật mẫu, kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.

- GV giới thiệu mục tiêu của bài thực hành, hướng dẫn các thao tác thực hành.

- Học sinh tiến hành thực hành. Đây là hoạt động chủ yếu của giờ thực hành, có thể có 2 nội dung: Báo cáo kết quả quan sát thí nghiệm ở nhà và thực hành mổ, quan sát, vẽ hình, làm báo cáo tường trình. Trong quá trình học sinh thực hành, giáo viên thường xuyên theo dõi sự làm việc của các nhóm.

 Học sinh thực hành theo nhóm

 Bước 3: Tổng kết, đánh giá thực hành, gồm các công việc:

 + Phân tích kết quả thí nghiệm, rút kinh nghiệm.

 +  Nhận xét công việc chuẩn bị và tiến hành thực hành của học sinh.

 +  Thu báo cáo tường trình.

+  Thu dọn dụng cụ, mẫu vật và vệ sinh phòng học.

Thu Thủy hs